21
GRU
2021

Nowości wydawnicze

W ostatnich tygodniach ukazały się nowe książki pracowników Wydziału Humanistyczno-Społecznego ATH.

 

* * *

 

Anna Węgrzyniak, Spotkania z domem – w poezji współczesnej

Przewodnim tematem monografii są rozmaite oblicza motywu domu obecnego w polskiej poezji współczesnej.

monografia-aw-1

 

Do niedawna ratunkiem dla „bezdomnych”, alternatywą dla wszystkich domów ziemskich był zaświat (np. Miłoszowy „Dom Ojca”), natomiast dzisiaj, wobec postępującej laicyzacji, budzi się wrażliwość ekologiczna. Wraz z rozwojem cywilizacji człowiek, który wciąż poszerza obszary zamieszkiwania, wyrywa przyrodzie ostatnie dziewicze obszary, a niszcząc domy zwierząt, coraz bardziej uświadamia sobie konsekwencje „antropoegoizmu”. Ekologiczna wrażliwość Julii Fiedorczuk – poetki wyraźnie eksponującej biologiczną kondycję człowieka – w językową tkaninę opowieści o życiu wplata tkankę organiczną, literacko próbuje zasypać przepaść między kulturą i naturą. W jej poetyckim świecie każde życie – planktonu i człowieka – tętni rytmami Kosmosu.

W proponowanym zestawie autorów można dostrzec różne obrazy domu, różne sposoby „zamieszkiwania” – od tradycyjnych wyobrażeń rodzinnego gniazda do trudnego programu współbycia z nie-ludzkim.

ze Wstępu

 

* * *

 

Paweł Grocholski, Tomasz Stępień, Teksty (z) gór. Opowieści i metaopowieści

Głównym tematem współautorskiej monografii Pawła Grocholskiego i prof. dr hab. Tomasza Stępnia są góry. Publikacja stanowi prekursorskie na gruncie polskim opracowanie w zakresie mountain studies.

monografia-pg-ts

Patrząc na […] książkę obu Autorów całościowo (syntetycznie), dość łatwo dostrzec rdzeń konstruowanego dwugłosu. Widzimy, iż jeden z autorów wytwarza, „produkuje” opowieść, jawnie narracyjnie uwodzi. Drugi – spogląda na ową opowieść z poziomu „meta”. Jeden pozostaje wierny żywiołowi fabulacji, drugi opowiada swoją „górską namiętność” ukryty za chłodną analizą wytworzonych przez pisarzy literackich artefaktów. Myliłby się jednak ktoś, kto chciałby widzieć książkę jako li tylko tekstowe (stereotypowe!) spotkanie praktyka z teoretykiem (gór). Wszak Paweł Grocholski (taternik) okazuje się nie tylko mistrzem „czekana i liny”, ale także znakomicie zorientowanym w prawidłach literackiego gatunku i językowego stylu, zręcznym „operatorem frazy”. Podobnie Tomasz Stępień (filolog) nie pozwala zredukować się wyłącznie do roli literaturoznawczego profesjonalisty, znakomicie obeznanego z prawidłami geopoetycznego rzemiosła. Sam, jako aktywny wspinacz, kajakarz, wędrowiec, miłośnik skiturowych wypraw, zbyt dużo wie o trudzie (także zimowej!) górskiej eskapady, by bezpiecznie zajmować – tak bliskie wielu naukowcom – „okopy świętej teorii” i zacisze biblioteki…

Z recenzji dra hab., Prof. UŚ Mariusza Jochemczyka

 

* * *

 

Michał Kopczyk, Europa środkowa jako doświadczenie. W kręgu autobiografizmu XX wieku (i nie tylko)

Monografia łączy literaturoznawcze studia nad Europą Środkową z badaniami autobiografistycznymi. Punktem odniesienia są XX-wieczne teorie tożsamości oraz teorie narracyjne, teorie postkolonialne oraz kategoria doświadczenia w rozumieniu Ryszarda Nycza.

monografia-mk

Autor książki sytuuje doświadczenie Europy Środkowej na przecięciu różnych perspektyw: zbiorowych i jednostkowych, realnych i wyobrażonych, mimetycznych i kreacyjnych. […] Dwa słowa, które określają tematyczny i kompozycyjny profil omawianych studiów, to: fantazmat i autobiografia. Autor buduje teorię (metodę) odczytywania tekstów „od dołu”, by przywołać sformułowanie prof. Ewy Domańskiej, prymarny jest dlań sam akt lektury, a nie arbitralnie przyjęte założenia badawcze. Jeśli bowiem geopolityczno-kulturową tożsamość Europy Środkowej określimy takimi formułami jak „wieczny korytarz”, „wieczna transformacja” (tak za Ziemowitem Szczerkiem powiada prof. Kopczyk), „los”, „klęska”, „peryferie”, „pogranicza”, „pomiędzy” itp., to zasadnym staje się gest wyboru perspektywy intymnej, autobiograficznej jako swoistego, subwersywnego, ruchu odsłaniającego ukryte w osobistych doświadczeniach pisarzy i poetów zinternalizowane i zaktualizowane mity, fantazmaty, łączące to, co jednostkowe, z tym, co uniwersalne. Decyzja, aby na historię Europy Środkowej spojrzeć przez pryzmat różnorakich autobiograficznych relacji, jest więc w pełni uzasadniona, pozwala bowiem dotrzeć do miejsc (mentalnych przestrzeni), w których krystalizuje się wspomniana już „wiecznie” niestabilna tożsamość.

dr hab. Artur Żywiołek, prof. UJD

 

* * *

 

Drahomir Šajtar aneb vyznání stylu (I), pod redakcją Libora Pavery, Ivo Pospíšila

Praca zbiorowa poświęcona działalności naukowej Drahomira Sajtara (1922-2009), czeskiego badacza literatury i życia literackiego na Śląsku Cieszyńskim.

monografia-lp

Kolektivní monografie sestavená pod vedením Libora Pavery a Iva Pospíšila mapuje životní milníky i hlavní vědecké a publicistické zájmy Drahomíra Šajtara. V průběhu života se koncentroval na  ěkolik témat: nejprve to byla soudobá literatura protektorátní, později poetika Petra Bezruče a jeho životní osudy, následovníci Bezručovi ve Slezsku a na severní Moravě, folklor Slezska, později přibývají témata nová (současná literatura, ruská literatura spjatá s Oděsou), ale i nové koníčky (film, fotografie aj.). Neopominutelnou součástí jeho odkazu je publicistika, kterou pěstoval. Založil  a/nebo redigoval mnoho časopisů (Číslo, Radostná země, Slezský sborník, Alternativa aj.).